Vriend of vijand?
Voorlichters en journalisten: vriend of vijand? Dat was het thema van een debat dat op 9 juni plaatsvond in restaurant Dauphine te Amsterdam. 25 professionals van beide kanten gingen in discussie. Ook Van Hulzen was van de partij. Een verslag van senior adviseur Marcel Vos.
Het debat werd georganiseerd door Precom, het platform voor toonaangevende communicatieadviesbureaus. Aanleiding was het boek Gevaarlijk Spel, een onderzoek van de UvA naar de verhouding tussen voorlichters en journalisten.
Panel
Een panel van professionals uit de wetenschap, de journalistiek en het communicatievak debatteerde over de invloed van het gestaag groeiende leger aan voorlichters op de kwaliteit en onafhankelijkheid van de pers. Het panel bestond uit Mirjam Prenger (mede-auteur van Gevaarlijk Spel en universitair docent Mediastudies UvA), Guido Rijnja (communicatieadviseur Gemeente Rotterdam), Robert van der Roer (journalist nrc.tv), en Ingo Heijnen (directeur Hill & Knowlton). Rens de Jong van BNR leidde het debat.
De middag begon met een presentatie van Mirjam Prenger over haar bevindingen: 150.000 communicatieadviseurs en voorlichters telde zij bij bedrijfsleven en overheden, tegenover slechts 15.000 journalisten. Uit buitenlands onderzoek blijkt dat ongeveer de helft van alle persberichten ongewijzigd in de krant komen. Ik vraag me af of dit in Nederland ook zo is, maar het zijn wel opzienbarende cijfers.
Niet in oorlog
Gedurende het debat speelde de vraag of de voorlichter en de journalist nu vriend of vijand van elkaar zijn. Hoezeer de presentator het ook probeerde, aan geen van de aanwezigen viel de uitspraak te ontlokken dat de twee ‘in oorlog’ zijn. Robert van der Roer was zelfs van mening dat hij zijn vak beter kan bedrijven dankzij het steeds groeiende aantal voorlichters. “Hoe meer bronnen, des te beter”, aldus Van der Roer. Ook van een vermoede machtspositie van de voorlichter had hij geen enkele last.
De vierde macht
Mirjam Prenger was aanwezig met een missie: het behoud van de pers als vierde macht, die voorwaardelijk is voor een transparante, eerlijke democratie en overheid. Ik kon me niet aan de indruk onttrekken dat zij en de anderen leden van het panel bij het woord pers vooral de drie kwaliteitskranten (NRC, Trouw en de Volkskrant) in gedachten hadden.
Beetje jammer
Als een van de 25 aanwezigen bekroop mij gedurende het debat het gevoel, dat we in een wel heel klein wereldje aan het debatteren waren: van de 150.000 communicanten houden zich op de departementen slechts enkele tientallen met woordvoering en spinning over bewind en beleid bezig.
Daartegenover, of daarnaast, staan dan de onderzoeks- en parlementaire journalisten, die in aantal niet zullen onderdoen voor de spindoctors. Tel daarbij op het aantal adviseurs dat op deze bijeenkomst was afgekomen en het beeld van een klein wereldje van intimi, dat dealt, spint over het functioneren van onze democratie is wel zo ongeveer bevestigd. Eigenlijk is dat teleurstellend. Door dit kleine wereldje wordt de boodschap van Mirjam Prenger te weinig gehoord. De manier waarop journalisten en voorlichters met elkaar samenwerken blijft zo voor het grote publiek onzichtbaar.